Shtjefën Konstantin Gjeçovi-Kryeziu (Janjevë, 12 korrik 1874 - Zym, Has, 14 tetor 1929) ka qenë frat françeskan, arsimtar, mbledhës folklori, arkeolog dhe publicist shqiptar. Ai u shqua për punën kërkimore të mbledhjes së traditave dhe mënyrës së jetesës të shqiptarëve të veriut dhe veçanërisht për kodifikimin e përmbledhjeve të lëndës kanunore.
Biografia dhe arsimimi
U lind në Janjevë të vilajetit të Prizrenit, i biri i Mati Gjeçovit dhe Prendës, i pagëzuar me emrin Hilë; prejardhjen e hershme farefisi i tij e kishte nga Kryeziu i Pukës. Prindët e dërguan më 1884 në kolegjin françeskan të Troshanit, në Vilajetin e Shkodrës, ku mori mësimet e para të rrugës së meshtarisë.
Më 1888 përfundoi mësimet dhe u nis më 16 gusht në kuvendin e Fojnicës për vitin e rishtarisë. Vijoi studimet në Derventë dhe Banja Luka, dhe përfundoi studimet në institutin françeskan të Kreshevës së bashku me Pashk Bardhin. U urdhërua meshtar më 1896, kur meshoi së pari në Troshan dhe hyri në radhët e françeskanëve.
Veprimtaria patriotike dhe kulturore
Gjeçovi shërbeu në famulli të ndryshme si Zllakuqan, Laç-Sebaste, Gomsiqe, Theth, Rubik dhe Vlorë. Puna e tij baritore u ndërthur ngushtë me pasionin për kulturën dhe historinë shqiptare. Ai mblodhi me kujdes këngë popullore, gojëdhëna dhe objekte arkeologjike, duke u bërë kështu nismëtar i muzeologjisë dhe arkeologjisë në trojet shqiptare.
Gjatë shërbimit të tij, ai nuk e ndërpreu mësimdhënien e gjuhës shqipe, edhe kur shkollat shqipe mbylleshin nga autoritetet pushtuese. Kjo vendosmëri, së bashku me punën e tij për ruajtjen e identitetit kombëtar, e vuri atë në shënjestër të armiqve të çështjes shqiptare.
Kanuni i Lekë Dukagjinit
Vepra madhore e tij është mbledhja dhe kodifikimi i 'Kanunit të Lekë Dukagjinit'. Ai e botoi fillimisht pjesë-pjesë në revistën 'Hylli i Dritës' dhe materiale të tjera në periodikun 'Albania' të Faik Konicës. Puna e tij sistematike bëri të mundur që e drejta zakonore shqiptare të ruhej dhe të studiohej si një monument i kulturës juridike të popullit.
Vepra e tij u botua e plotë pas vdekjes, në vitin 1933 në Shkodër, me një parathënie nga At Gjergj Fishta, duke u bërë referenca kryesore për studiuesit e traditës shqiptare.
Vrasja dhe trashëgimia
Më 1926 u caktua famullitar në Zym të Hasit. Për shkak të veprimtarisë së tij patriotike dhe mbrojtjes së popullsisë shqiptare, Gjeçovi u vra në pusi më 14 tetor 1929 në Kodër Rrezina, afër Zymit, nga xhandarmëria serbe. Vrasja e tij ishte një goditje e rëndë për kulturën dhe klerin shqiptar.
Sot, emrin e tij e mbajnë shkolla dhe rrugë në Kosovë e Shqipëri. Shtëpia e tij e lindjes në Janjevë është shndërruar në muze, ndërsa vepra e tij mbetet një gur themeli në studimet albanologjike.
By Agim Morina