Ndërtimi i kishës ortodokse serbe, që parashihet të bëhet në lokacionin e Universitetit të Prishtinës, në afërsi të Bibliotekës Popullore dhe Universitare të Kosovës dhe të Fakultetit Filozofik e Filologjik (është paralajmëruar edhe dita e hedhjes së themeleve të saj më 28 qershor të këtij viti ditën e vidovdanit) është një provokim i rëndë, i shkallës më të lartë, që u bëhet studentëve, pedagogëve dhe punëtorëve të UP-së, banorëve të Prishtinës dhe të mbarë Kosovës, por edhe gjithë popullit shqiptar, nga ana e kishës dhe e shtetit serb. Është një hallkë e re në vargun e provokimeve të shumta…

Shtjefën Konstantin Gjeçovi-Kryeziu (Janjevë, 12 korrik 1874 - Zym, Has, 14 tetor 1929) ka qenë frat françeskan, arsimtar, mbledhës folklori, arkeolog dhe publicist shqiptar. Ai u shqua për punën kërkimore të mbledhjes së traditave dhe mënyrës së jetesës të shqiptarëve të veriut dhe veçanërisht për kodifikimin e përmbledhjeve të lëndës kanunore. Biografia dhe arsimimi U lind në Janjevë të vilajetit të Prizrenit, i biri i Mati Gjeçovit dhe Prendës, i pagëzuar me emrin Hilë; prejardhjen e hershme farefisi i tij e kishte nga Kryeziu i Pukës. Prindët e dërguan më 1884 në kolegjin françeskan të…

Kërkohet nga institucionet e Universitetit të Prishtinës, përkatësisht nga fakultetet dhe nga shkollat e larta, që të mos njohin e as pranojnë asnjë vendim të Rektoratit të UP, pasi ai mbeti praktikisht etnikisht i pastër Kuvendi i Sindikatës së pavarur të punonjësve të Universitetit të Prishtinës dhe të instituteve shkencore të Kosovës, dje ua dërgoi një kërkesë subjekteve dhe institucioneve të UP dhe opinionit, në të cilën kërkohet: T’i garantohet Universitetit të Prishtinës autonomia e plotë për të vendosur pavarësisht për të gjitha çështjet në kuadër të tij; të hiqen masat e dhunshme nga…

"Lypset shenuar se gjatë atyre viteve, Devës i kishte shpallur luftë të ashpër Balli Kombëtar Agrar — grupi i Abaz Ermenit — i cili bënte çmos për ta diskredituar atë. Balli arriti me anën e Tajar Zavalanit ta kritikonte Devën edhe në emisionin shqip të BBC. Në përgjegje të akuzave, që ai i quante absurde, i dërgon këtë letër Drejtorit të BBC për Evropën juglindore. Mr. F. Leon Shepley Shef i Sherbimit Jug-Evropian, BBC Bush House, Aldwych, London W.C.2. I nderuar zotëri, Fjalimi i mbajtur me 27 prill 1953, nga Tajar Zavalani, nën pseudonimin “Iliri”, në përkujtim të atij përvjetori fatkeq të…

(BELLUSCI, PJ. 19) Nga intervistat e shumta, arvanitasit treguan qartë se e duan gjuhën shqipe me zemër dhe kënaqen kur flasin shqip. Një këngë e tyre thotë: “Arvanitët të këndomi/ Gluhënë të mos harromi”. Ka edhe arvanitas që kanë besim në të ardhmen e gjuhës. Kanë po ato ndjenja që shfaqi një plak nga Korinthi kur tha: “Unë kam tri vasha me shkollë. Po kur më vijnë në shtëpi flasin arbërisht. Greqishten nuk e flasim neve këtu”. Pyesja herë pas here kudo ku shkoja: -Do të rrojë gjuha arbërore? -Nuk e di,- përgjigjej shumica arvanitase, - sepse është një gjuhë që nuk mësohet në shkollë dhe…

Kurrë nuk doli ndonjë zot apo kapedan i krishterë, i cili të luftonte me aq fuqi trimërore dhe me aq fatbardhësi kundër ushtrive turke, sesa Gjergj Kastrioti. Dhe askush tjetër nuk doli aq dendur fitimtar në beteja, sesa ai. Për këtë, u quajt nga turqit Skënderbe. Babai i tij Gjoni, i cili zotëronte Shqipërinë dhe një pjesë të Maqedonisë, që ndodhet përkundrejt detit Adriatik, duke parë se nuk po i rezistonte dot më, gjithë asaj fuqie ushtarake fqinje turke, bëri paqe me Muratin me këto kushte: që t’i jepte të bijtë si pengje, ndërmjet të cilëve ndodhej dhe Gjergji, i cili ishte shumë i…

17 janari 1468 ishte ditë e diell. Dhe atë ditë bashkë me perëndimin e diellit qiellor, ndodhi edhe perëndimi i këtij dielli arbëror. Mbylli sytë përgjithmonë Kryezoti i Arbërisë, Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Njeriu simbol i lirisë, jo vetëm shqiptare, por i lirisë si gjakim dhe si synim gjithënjerëzor. Kanë qenë me mija fëmijë shqiptarë që janë marrë me dhunë nga krahët e prindëve, për me u kthy në ushtarë, në makina vrasëse për synimet pushtuese të sulltanëve. Por, ja që një nga këta fëmijë e kuptoi se kishte një mision tjetër, e kuptoi se fati i tij ishte të kthehej në Kalorës të Lirisë.…

Ideja e atëhershme e Europës Europa e kohës së Skandërbeut asht a s'asht Europe? Të thomi se ishte porsá e lindun. Përpara shekuilit të XV — shekullit të Skandërbegut — mirë a keq fjala ishte e njoftun edhè e përdorun në kuptim gjeografik por jo tjetër. Në kohë të vjetër (kúr Europa ishte nji krahinë e vogël në breg «europjan» të ngushticavet détare të Konstanlinopullit), ideja e nji tanësis së Kontinentit t'inë, përfaqësohej në lamë politike prei Perandoris Romake, e në lamë kulturore prei traditës klasike grekoromake. Gjatë Kohës së Mesme kjo tanësi kuptohej edhé emnohej si Kështenim…

Hyrje Ky punim paraqet një përmbledhje të jashtëzakonshme të burimeve gojore dhe arkivore për origjinën e familjes Karagjorgjeviq dhe lidhjen e saj me fiset shqiptare të Malësisë dhe Malit të Zi. Botimet e hulumtimeve të Andrija Luburiqit, i mbështeti vetë princi Pavle dhe këto, pavarësisht nga qëllimi për t’iu shmangur fakteve, megjithatë ofrojnë një pasqyrë unike të epikës, këngëve dhe rrëfimeve gojore që ruajnë historinë, zakonet dhe përpjekjet heroike të Kelmendasve, Vasojeviçëve, Kuçëve, Bratonozhiqëve dhe fiseve të tjera. Këtë material nuk e kanë përdorur më parë historianët e njohur…

Venedik, 12 shkurt 1468 Scanderbeg he passato de questa vita; havea la febre et, essendo corsi certi Turchi nel paese, volsi montar a cavalo e morì in tre giorni. Dicesi chel suo paese he luto nel mane del Turcho. D. Francescho Capelo he ito in Albania per reparare a quello paese et la Signoria aparechia mandarli gente d’arme et fanti et redurano la inpresa de la Morea in Albania; sera la ventura de Bartolomeo Coleone s’il vorà andare in quello paese a purgare li peccati vechii et haverà la provisione dal Papa et da la Signoria. Da lai iga si dubita pur serà pagato a moneta longa e non bene…

THE TIMES: "JUGOSLLAVËT VRITEN NGA 'POLICIA SEKRETE' Lajmi i zi për vrasjen e herojve, Jusuf e Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka në gazetën 'The Times' të Londrës, më 19 janar 1982, dy ditë pas atentatit. Një dëshmi që vrasja e tyne bani jehonë në lajmet ndërkombëtare dhe nxori në shesh natyrën kriminale të aparatit shtetnor serbo-jugosllav, krejtësisht të kundërt me atë që propagandohej në atë kohë. Në këtë lajm thuhet se "Jusuf Gërvalla vdiq disa orë ma vonë në spital. Ai akuzoi policinë sekrete jugosllave se ajo qëndronte prapa këtij sulmi." Jusufi, edhe në frymën e fundit, tue luftu kundër…

Pas vrasjes së Enver Malokut para banesës së tij, vdekja u bë më e afërt se jaka e këmishës. Mund të dalësh në mëngjes nga shtëpia, të ulesh pranë kompjuterit, që të shkruash një artikiull gazete, siç bënte çdo ditë E. Maloku, të lëshosh të vërtetën tënde në rrjetin e internetit, dhe, pas dite, apo në mbrëmje, në hyrje të banesës, të takohesh me vrasësin tënd. Pasiguria ka arritur nivel të tillë që askush më nuk ndihet i sigurt as në rrugë, as në shtëpi të veten. Droja se çdo çast, çdo orë, vrasësit misteriozë mund të dalin në pritë dhe mund ta shkrepin një rafal plumbash në gjoks, është bërë…

Në fjalimin e tij të thatë, plot flluska e lojë fjalësh, në Ohër, në takimin e radhës me përfaqësues të pesë shteteve të Ballkanit Perëndimor, Edi Rama dëshmoi edhe një herë mungesën e orientimit, jo vetëm në rrafshin e interesave kombëtare shqiptare, por edhe të orientimit në kohë e në hapësirë. Që nga zanafilla e “Ballkanit të Hapur” Rama i mëshon një fakti krejtësisht të panevojshëm, përsërit deri në rraskapitje se shqiptarët e Kosovës u dashka me harru “të shkuarën”. “E shkuara”, vërtet tregon për diçka që ka ndodhë dje, por nuk heq mundësinë që kjo të mund të ndodhë prap sot apo nesër.…

Intelektshtajni më së miri mun m’u përfshi në atё shprehjen popullore se ësht Vet-i-treqindti, sepse gёzon privilegjin qё nёn rrashtё tё palojё treqind pjesё truri treqind vetash. Dhe mun m’u marrë me mend se çka mun me ndodhё me një gjykim që ësht rezultat i mendimit të treqind vetave tashma tё ndjerё. Dhe ashtu qysh gjestet e frankenshtajnit janë të pabaraspeshuara e tё pabashkёrenduara, duke qenë arnesë mishi, ashtu edhe mendimet, gjykimet e intelektshtajnit janë të çoroditura, pa lidhje, duke qenë arnesë gjykimesh. Intelektshtajni i arnon vargjet e bisedave të eprorëve të tij, të cilët i…

N’at shèj dite K’mona e Meshës qat-herë po bite Te nji kishe, lisat shatorr, Varë n’dy lisa, m’njí oborr. Kishës mbetë êmni qysh prejë motit, Para kohve t’Kastrijotit: Krênue Turku, shplaka e Zotit, Kúr rá s’parit Nepër lavrat e Shqyptarit. N’at rrênoje, Mbetë veç trojet, mlue n’zhavorr — Siellej nji bylbyl rreth soje Tash kce n’kryqa, tash mbí troje, Tash mbi ’i trá, teprue n’at mloje. N’at mungade t’mbetun shkret Si kjau fmija per nânë t’vet Kjau bylbyli, kurr s’pushoj: Kjau sa kjau; at-herë flutroj Te nji lis me shtatdhet rrêma. Aty vallja po ushtote. K’ata gêma, Mshehe mbas gjethsh aj por…

1 Shkova ka dera e ng'ish njeri dola ka udha e nëng të pe, kërkova gjitoni mbi gjitoni e mosnjeri më tha se ti ku je; një miegullëz e zezë m'u vu nd sy, m'u salltin trutë e m'u err gjithë ky dhe; me sytë mbë lotë u prora prapë ndë shpi, i pisruar si zoku pa fole. 2 Thëllëzëz çë ka mali fjuturove e prëzë mua erdhe e m'u kumbise, më ruajte me ata sy e trutë m'i mbjove e mbrënda te kjo zëmër ti m'u stise. 3 Oi mes-holl'e dredhrëz si dhri, njatër, si ti, kopile nëng ë më, se bukurizit tënd ng'i ka njeri e u i ziu shërtonj e gjumë ngë zë. 4 E losen, bukuritë - si borë kur vera e çon, si nj'yll çë…

Të lumt na për t’Madhin Zot, Qi s’jem kênë e Zoti na ká falë ! Dritë ká dalë e dielli ká bâ. Ça ká bâ Gjeto Bashe Muji ? Se n’krajlí Muji paska dalë, Edhe ‘i nuse e paska zânë, Zânë e paska t’bín e krajlit. Kúr â dredhë Muji n’Jutbinë, I ká mbledhë treqind darsmorë : Veshë me ár, shpatat florî, Shgjetë e mzdrak krejt n’ari ngrî, Të tânë gjogat pullalí, Të tânë ishin agë të rí, Posë nji plakut qi u ká prî, Aj âsht Disdar Osman Aga. "Po ndigjoni, o krushq darsmorë, – Ká qitë Muji u ka thânë – "Kúr të delni n’maje t’bjeshkës, "Aty janë trí mrize t’mdhá ! "Njaty rueni se lodroni ! "Njaty kangën…

Historia e shqiptarëve të Sllavonisë nis në një periudhë trazirash të mëdha ballkanike. Në vitin 1737, pjesëtarë të fisit të Kelmendit iu bashkuan forcave austriake në luftën kundër Perandorisë Osmane. Pas disfatës së Austrisë në vitin 1739, këta banorë u detyruan të braktisnin trojet e tyre stërgjyshore për t'u vendosur në fshatrat Hrtkovci dhe Nikinci, në rajonin e Syrmisë. Për gati dy shekuj, ky komunitet arriti të ruante me fanatizëm dialektin e tij gegë, duke u bërë një ishull gjuhësor në mes të një territori sllavishtfolës. Studimi i fundit i Michiel de Vaan, i bazuar në punimet e Karl…

Tekstet e vjetra dhe koha jonë Tekstet e vjetra janë fosile gjuhësore, të cilat ruajnë në vete të gjitha veçoritë e kohës kur ato janë krijuar. Për studiuesit e ndryshëm ato janë shkallë për të zbritur në thellësitë e së kaluarës, për ta ndeshur kështu një gjendje më të hershme të gjuhës në të kaluarën dhe mundësi për ta krahasuar atë me shkallën e sotme të zhvillimit gjuhësor. Pra, vlera më parësore, natyrisht, jo e vetme, e këtyre teksteve është konzervimi i materialit fonetik, leksikor, sintaktik etj., prandaj puna me to do të duhej të ishte po aq e kujdesshme sa edhe puna në restaurimin e…

Kur Komisia Letrare e Shkodrës, në «Parimet e rregullat» që caktoi për drejtshkrimin e shqipes aty nga fillimi i vitit 1917, ven­dosi që zanorja ë e pathekse, grupet zanore ie, ue, ye dhe gru­pet bashkëtingëllore mb , ***nd ***e ***ngj ***do të shkruhen të plota ashtu si i ruan këto toskërishtja e pjesërisht dhe disa nëndialekte të gegërishtes, ajo mund të shtonte e të thoshte që ashtu të plota kanë ekzistuar ato dhe janë shkruar pak shekuj më parë në krejt truallin e gegërishtes dhe se janë të gjithmbarshme të gju­hës. Dihet se shkrimtarët e vjetër të Veriut, të shekullit XVI e XVII, gjer…

Janë të shumta virtytet morale dhe veçoritë psikologjike që karakterizojnë personalitetin e shqiptarit. Virtyte të tilla si burrëria, nderi, besa mikpritja, dashuria e pakufishme për lirinë dhe vendin e të parëve, ndjenja e mosnënshtrimit ndaj të huajit, armikut, krenaria kombëtare, etj., përbëjnë botën e pasur shpirtërore origjinale të popullit tonë, që zë në psikologjinë e njerëzimit një vend krejt të veçantë, të dallueshëm e të lashtë, ashtu siç e zë gjuha shqipe në morinë e gjuhëve indoevropiane. Duke shqyrtuar ndërtesën psikologjike të popullit tonë si dhe përbërësit e veçantë të kësaj…

Tue qenë Shtjefen K. Gjeçov i njoftun si shkrimtar e atdhetar i vlefshëm dhe i pari intelektual shqiptar, që i fali popullit një vepër të çmueshme siç asht “Kanuni i Lek Dukagjinit”, kushtuem vetëm së drejtës kanonore të vendit tonë, po i rreshtojmë këtu pak fjalë përmbi jetën e tij. Ky lindi në Janjevë të Kosovës me 12 korrik 1874. Mësimet fillore i kreu në vendlindjen e tij. Aty u dallue si nxanësi ma i mirë e për një zgjuetësi të rrallë, prandaj qe çue prej Krye-Ipeshkvit të Shkupit në kolegjin françiskan në Troshan, ku kreu klasët e para të gjimnazit. Në vitin 1888 qe çue në Bosnjë, ku…

A ka ligjë ma të vjetra se kanunin e maleve t’ona? Si lexove ato ligjë e para të njerzimit të Bibljes, si ato të dymbdhetë drrasave të romakëve të herëshem ase at kanunin e të parëve të Germanve, kurkund së ké me gjetë moterzime aq ta gjalla e shprehë ma klasikisht, sa nder ato sprehjet e shkurtuna mijvjeçare të kanunit të maleve t’ona. Sikurse në gjuhë e nder prrallat e katallajve njashtu edhe në doke e në kanune shqyptari i maleve ruejti tharmin e vet indoeuropjan. Thanjet e kthiellta të kanunit, të gjith sa lakonike aq kuptimplotë, lmue neper rrymen e shekujve ma fort se ato vallet e ktij…

Zullulandi, siç e dini, është një vend në Afrikë të Lindjes. Njerëzit që rrojnë atje, zullutë, janë negër të mëdhenj dhe të fortë, të egër dhe të tërbuar, gjakpirës me famë,që nga Tunuzi dhe gjer në Transval. Rrota e Fatit, e cila bëri të lirë aq popuj që nuk e meritojin,u zgjoi edhe zulluve oreksin për vetëqeverim. Dhe ashtu, një ditë vere,na zbriti në Paris një negër,i ngarkuarar nga bashkëvendësit me misionin që të punojë për lirinë e Zullulandit. Ky njeri, i quajtur Denizullu-Serpe, kish udhëtuar në Afrikë të Veriut, dhe kish qenë ca kohë shërbëtor i Dervishëve të Sudanit. ku, prej…

Po, ky është tregimi për Shkupin. Dhe për janarin. Dhe për erën e jugut. Dhe për një dimër të çuditshëm e magjik. Ky është një tregim me këpucë të vjetra, të lustruara falas, me kundërmim hudhrash. Ky është një tregim-autobus. Tregim-asfalt. Tregim-takim, që zbret shkallëve si fëmijë i shëndetshëm. Ky është një tregim çamçakëz, të cilin duhet ta mbllaçitësh gjatë, për t'u zbutur e pastaj mund ta fryni e, pse jo, edhe ta pëlcitni. Po ta lexoni do të zhgënjeheni. Nëse nuk e lexoni nuk do ta dini kurrë se për çka do të ishit zhgënjyer. Pra, tregimi fillon këtu. Dhe s'mbaron kurrë më... Atë…

E HËNË Më shtyn dhe ec me hapa të gjatë. Ia shkel këmbën tim biri që fle. Ai zgjohet. Qan. Ai e merr pushkën e varur në mur. Im bir qan. Uka më afrohet. Vaji nuk ndalet. Qaj edhe unë me zë. E MARTË Si gjithnjë, muzgu në katundin tim është mahnitës. Dimër e verë para teje shtrihet shembëllesa parajsore që ta zgjeron frymëmarrjen. Në pranverë zgjohesh në mëngjes dhe e sheh borën e blertë e të ngrohtë që ka boruar tërë natën. Vrapon nëpër livadhe si erë sugareshë. Krushqit e marmarosur të pemëve të përgjojnë nga kodrat. Përkulesh në kroin e cemtë, e një shi i imët cicërimash rigon kudo përreth…

Ngjarjet e fundit më kanë bërë të mendohem seriozisht, sa për faktin që ndodhën, aq edhe për shkaqet që bënë të ndodhnin. Mendoj se edhe ju duhet të mendoheni për këto gjëra dhe, më shumë akoma, se ato nuk duhet të ndodhin në një shoqëri socialiste. Këtu nuk është fjala se u bënë veprime të shëmtuara kundër meje, kundër një shkrimtari, nga një Lidhje Shkrimtarësh dhe në mënyrë të organizuar. E keqja është se këto sulme të këtyre shkrimtarëve u bënë të drejtuar nga ju dhe në emër të një shoqërie të ndërtuar idologjokisht dhe politikisht nga ju, në mënyrë që nuk mund të pranohet që është…

Ngjarjet e fundit më kanë bërë të mendohem seriozisht, sa për faktin që ndodhën, aq edhe për shkaqet që bënë të ndodhnin. Mendoj se edhe ju duhet të mendoheni për këto gjëra dhe, më shumë akoma, se ato nuk duhet të ndodhin në një shoqëri socialiste. Këtu nuk është fjala se u bënë veprime të shëmtuara kundër meje, kundër një shkrimtari, nga një Lidhje Shkrimtarësh dhe në mënyrë të organizuar. E keqja është se këto sulme të këtyre shkrimtarëve u bënë të drejtuar nga ju dhe në emër të një shoqërie të ndërtuar idologjokisht dhe politikisht nga ju, në mënyrë që nuk mund të pranohet që është…

Martin CAMAJ Jemi krejt të kënaqun t’u paraqesim lexuesëve tonë pjesën e parë të Komedís Hyjnore në gjuhën shqipe, përkthye nga Pashko Gjeçi. Vëllimi fillon me nji hymje («Figura viganore e Dantes») të shkrim­tarit Llazar Siliqit, i cili nënshkruhet dhe redaktuer i veprës së për­kthyeme. Se gjuha jonë âsht e dêjë dhe aq e pjekun sa të flasin në tê xhenít ma të mëdhaja botnore e artit të fjalës âsht vërtetue me kohë; mundi i Gjeçit prandej nuk âsht kurrgja tjetër veç se kunorimi i lau­rueshëm i të gjitha përpjekjeve e sukseseve të deritashme në kët drej­tim. Breznija jonë duhet të jetë krenare…

Martin CAMAJ Jemi krejt të kënaqun t’u paraqesim lexuesëve tonë pjesën e parë të Komedís Hyjnore në gjuhën shqipe, përkthye nga Pashko Gjeçi. Vëllimi fillon me nji hymje («Figura viganore e Dantes») të shkrim­tarit Llazar Siliqit, i cili nënshkruhet dhe redaktuer i veprës së për­kthyeme. Se gjuha jonë âsht e dêjë dhe aq e pjekun sa të flasin në tê xhenít ma të mëdhaja botnore e artit të fjalës âsht vërtetue me kohë; mundi i Gjeçit prandej nuk âsht kurrgja tjetër veç se kunorimi i lau­rueshëm i të gjitha përpjekjeve e sukseseve të deritashme në kët drej­tim. Breznija jonë duhet të jetë krenare…

Gjindja gjakut shqiptar me shqipe si gjuhë amtare e me dishir në shpirt të struket në gjinin e nji shteti të pamvarun, lulzues nën hijen e flamurit të Skanderbeut, sot për sot, mjerisht, jeton e shkëputun në gjymtyrë të ndryshme. Shumica e Shqiptarvet, për pasojë ngjarjesh historíke të mjera, jet e papërfshime në kufîjt shtetnorë të Shqipnís. Shtoi, kësaj qyshke orzezë, rrethânën edhe mâ të vajtueshme qi Shqipníja në ditë të sodit vuen në këthetra të nji tyranije e cila buron nga ideologji të hueja, shqymbëse të shpirtit gojdhânuer t'onë, e kemi për t’u bindë se jo vetëm gjindja shqiptare…

Historia e nuseve plaka Kasëm TREBESHINA Kapitulli i Parë Një zhurmë e madhe për të mbuluar një turp Kufoma e Ismail Kadaresë po kalon në disa shtete të Europës e përcjellë me tamtamet e disa pushtetarëve shqiptarë zelltarë të realizimit socialist dhe e mbështetur me të hollat e nxjerra nga lëkurat e shqiptarëve më të varfër. Megjithatë edhe një zhurmë kaq e madhe edhe mali i ngritur me të holla duket nuk po mjaftojnë për të mbuluar turpet dhe krimet e Kadaresë!... Dhe ka shumë të ngjarë që për një gjë të tillë të ishin të vetëdijshëm që në fillim zyrtarët e lartë komunistë, vetë Kadareja dhe…

Kartolina me pamje të Krujës (vitet '30 të shek. XX). (Nga koleksioni i Edwin Jacquesut.)